En la calle hay 50, pero las peticiones de más son muy numerosas.
También está en marcha el reglamento de los premios Toxo vede y Toxo de honra , con los que pincharán , o premiarán, a las personas que defiendan (o no) la legalidad toponímica.
Asimismo, en lospróximos días solicitarán informes a la Real Academia Galega sobre todo el proceso que llevó a designar el nombre de Fisterra como oficial, así como informes jurídicos sobre la Lei de Normalización Lingüística, Estatuto de Galicia y normativa toponímica. También están en preparación una serie de jornadas en las que se invitará a especialistas en el tema.
Modesto Fraga asegura que está satisfecho por la respuesta recibida a esta iniciativa por parte de sus vecinos, pero también asegura que, entre algunos sectores del municipio, nota un ambiente «un tanto raro, son os que se obsesionan con Finisterre, parece agora que aquí nunca se usou Fisterra, cando non é así», explica el poeta.
En cuanto al grupo de personas que defiende la idoneidad de emplear Finisterre como nombre único, comenta que «non se sabe quen son, parecen unha secta oculta», y les pide que se den a conocer.
Pegatinas
Su trabajo sí que se ve, en pintadas en las carreteras y, desde hace poco, en pegatinas repartidas por numerosos establecimientos y lugares. En ellas se aprecian cuatro banderas: junto a la gallega y la española aparece la leyenda Finisterre, el único fin del Camino , y con la inglesa y la francesa, lo mismo, pero en sus respectivas lenguas.
Fraga Moure considera que el Concello no debería permitir el uso de espacios públicos para pintadas y campañas que «bordean a legalidade», y analizarán qué medidas tomar para depurar responsabilidades en caso de que el Ayuntamiento no haga nada.

La asociación surge a raíz de la polémica suscitada durante las últimas semanas sobre el topónimo que más que conviene al fin del mundo. O toxo no cú reivindica -comenta Fraga Moure-, que se mantenga la legalidad, que se defienda el nombre gallego de la localidad, como en cualquier otro punto de Galicia.
Para ello ya han puesto en circulación medio centenar de camisetas que actuarán de reclamo: «Eu son de Fisterra», reza en su parte delantera la prenda de ropa, y «Eu non son finisterran@», dice en la espalda.
Una veintena
Según Modesto Fraga, el grupo, que aglutina ya a una veintena de miembros y unos estatutos propios, además de estar inscrito en el registro de asociaciones, está formado por gente creativa de todos los ámbitos de la cultura y con edades que van desde los cuatro años del hijo de alguno de los asociados, hasta los 60 de los más viejos.
Pretenden actuar dinamizando la vida cultural de Fisterra, organizando citas musicales, literarias y de cualquier tipo que tengan como objetivo salvaguardar el patrimonio propio. «Non temos ningunha vinculación política nin queremos tela -asegura Modesto Fraga-, senon que calquera interesado en defender o que é noso se implique no grupo».
Además de actividades culturales, esta nueva entidad también entregará premios honoríficos a aquellos que defiendan de algún modo el patrimonio fisterrán en cualquiera de sus versiones.

A presentación do poemario Vogar de couse conseguiu que unhas duascentas persoas acudiran a arroupar ó seu autor. O feito non pasou desapercibido, cóntanse cos dedos das mans as veces que un libro ergue tanta expectación no país. A mesa de oradores que o acompañaban ó poeta era de excepción: A escritora Marilar Aleixandre, o académico Francisco Fernández Rei, o profesor Xosé Luís Axeitos, o editor Miguel Anxo Fernán-Vello e o poeta fisterrán Modesto Fraga na presentación. Entre o público, escritores, mariñeiros e veciños en xeral que non quixeron perder a presentación do libro na patria pequena de Alexandre Nerium.
O libro Vogar de couse , que mereceu o ano pasado o premio de poesía Johan Carballeira de Bueu, vén de ser publicado pola prestixiosa editorial coruñesa Espiral Maior. É a primeira obra individual de Alexandre Nerium que ve a luz, seis anos antes participara nun libro colectivo con outros autores da comarca. Neste tempo tampouco faltaron galardóns literarios colleitados por distintos puntos da xeografía galega.
Para todos os que tomaron a palabra no acto, a primeira obra de Alexandre Nerium significa unha importante contribución á poesía galega. O profesor da Universidade de Santiago e membro da Real Academia Galega, Francisco Fernández Rei, repetiu as palabras escritas no limiar da obra: «É un traballo de ourivería, no que o autor demostra o grandioso dominio do léxico (mariñeiro e non mariñeiro, popular e culto) e dos metros clásicos». Outros, coma o profesor Axeitos e o editor Fernán-Vello, mostraron a súa seguranza de que a obra de Nerium «está chamada a perdurar no tempo». A xornada rematou coa lectura, polo autor, de fragmentos de Vogar de couse . Acompañárono escritores da Costa da Morte e posteriormente cinco mariñeiros de Fisterra. Foron moitos os que non quixeron marchar sen unha dedicatoria asinada polo autor.
Versos
Á saída o vento amainara en Fisterra, protagonista e metáfora da obra dun poeta que coñece coma poucos os seus misterios milenarios. E velaí as súas palabras que ecoan xa cabo dos bravos penedos desta terra: «A nosa estirpe, vós, homes do mar que vindes/ co peso dos barxáns por capear ó lonxe,/ fartos de atalingar mouréns, de achicar dores./ de volver debagar canta avidez subsiste/ enriba dos cuarteis dos temporais inortes».

Non abonda, polo tanto, a suposta madurez democrática que se lle supón á vontade popular, nin siquera contan demasiado as peculiaridades e características propias que sempre acompañan ós procesos electorais na nosa querida vila. Ó contrario. Pesan máis outros aspectos que todos coñecemos e que deberán valorar estes días os nosos representantes políticos desde os cauces legais do sistema democrático.
O de carrexar e transportar non é novo, como tampouco o de perder algún que outro saco de votos da diáspora. Sabémolo todos. Pero hai que mirar adiante. Con certeza, a chamada ás urnas do domingo deixará sempre un sabor acedo nun número importante da sociedade da nosa vila, e, á vez, certamente doce nos simpatizantes -cada vez máis comprometidos - do partido conservador. Haberá que ver os froitos do goberno popular co respaldo total que lle outorga a maioría absoluta.
Bando «perdedor»
Como lectura final e apuntándome, por suposto, ó bando perdedor , hai cousas quen doen e que cómpre diagnosticar a tempo a fin de mellorar en futuros encontros co electorado. A leve pero importante caída do BNG e a consecuente demisión do seu candidato e portavoz Cholo é unha mala noticia, non só para a esquerda en Fisterra, senón tamén para o propio devir político da nosa vila.
Vaise un representante público con maiúsculas, dos que escasean. O ascenso en número de escanos do PSOE e a consolidación de dúas forzas independentes como CDI e FU son tamén referencias da diversidade que arestora se dá no noso pobo. Outras, en cambio, é preciso valoralas positivamente, na súa xusta medida. Roma non paga a traidores . Fisterra, as súas xentes, a veces ignoramos, temos, en certo modo, a sombra do descoñecemento, pero non esquencemos, non de todo.
O desmemoriado, o trepa, o intruso; por el bien del pueblo xa está onde lle coresponde. No máis absoluto silencio.

¡Que pena tantos pasos andados para desandar tanto camiño!
E pensar que custou tanto traballo conseguir logros que hai a penas dúas décadas eran pouco menos que unha mera utopía. Ao meu modo de ver, como fisterrán de a pé, orgulloso de nacer e vivir, de sentir e presumir da miña identidade alí onde me atope, e sempre desde o respecto que me merecen todas as opinións, sexan ou non compartidas, o obxecto da polémica que nos ocupa causa risa e carece en por si de sentido algún.
A discrepancia, a opinión, o debate, malia se trataren de asuntos lexítimos e propios das sociedades avanzadas, neste caso concreto semellan máis ben froito da ignorancia, do descoñecemento ou, no mellor dos casos, dun chovinismo absolutamente esaxerado. ¿A que vén agora este castizo interese seudointelectual de chamarlle Finisterre a Fisterra cando todos aquí, o que máis e o que menos, con desmedido orgullo, ao caldo aínda lle chamamos caldo? ¿Será que nos parece agora máis fino Finis/Finosterre, máis acorde cos tempos que corren? De seguir neste guieiro calquera día aparecerán pintadas polo faro arriba añorando aquela España una grande y libre.
Á vista das circunstancias está claro que para algúns é máis doado sumarse ao falso carro do universalismo que defender con tesón as nosas orixes, a nosa propia identidade.
No fondo desta marexada hai ríos revoltos, mareas escuras que perseguen como únicos fins intereses comerciais, propagandísticos e fundamentalmente económicos (para algúns, claro). Porque de non ser así, ¿como se pode cuestionar o labor de anos de investigación dos profesionais en materia académica ou filolóxica dunha maneira tan insensata, contradictoria e falta de rigor? ¿A quen se lle ocorre deslexitimar o funcionamento administrativo e mesmo legal, contemplados tanto na Lei de Normalización Lingüística como no propio Estatuto de Autonomía de Galicia, con argumentos tan pobres como que polo mundo adiante só se nos coñece como Finisterre?
Recoñezo que había moito tempo que non recordaba unha polémica tan absurda e incongruente. ¡Lástima que o bo nome e a universalidade de Fisterra, unha vez máis, ocupase tanto espacio no espectro informativo e mesmo nos disquedixo das rúas do país por unha desinformación tan alarmante!

Así, baixo estas premisas, os autores galegos tiveron unha notable presencia neste Congreso das Américas con dúas ponencias a cargo de Tosar e Rábade e dous recitais con Helena Villar e eu mesmo.
Aproveitando o lema do encontro, Diversidad cultural y libertad de expresión , os membros da delegación galega desenvolveron as súas disertacións facendo especial énfase na importancia do idioma como vínculo necesario para a creación e, asemade, recitando os seus poemas na lingua de Rosalía de Castro. Poemas de Ese estraño silencio (2002) e Mar de ausencias (1999) foron a miña aportación no recital celebrado no salón Nuevo León baixo o epígrafe Literaturas de México y del mundo. Nestas lecturas poéticas participaron, ademais, entre outros, Laura Esquivel, Antonio Tabucci, Casimiro de Brito, Dulce María Méndez, Huguette de Broqueville amais dos escritores galegos antes citados
Inclusión
Por outra banda, a Asemblea de Delegados do Pen apoiou de maneira masiva e por aclamación a entrada do Pen español na entidade literaria internacional. O Pen Clube de Galicia foi, perante os delegados dos máis de 130 centros, xunto co escritor peruano Mario Vargas Llosa, o máis firme valedor e impulsor da creación e posterior aceptación do clube literario español no Pen Internacional.
Sinalar, así mesmo, que no Congreso Mundial de Escritores, adicado nesta ocasión á memoria de Octavio Paz e Manuel Ulacia, homenaxeouse en concordancia co lema do evento ás linguas indíxenas en todas as súas expresións (zapotecos, mixtecos, chinantecos, mixes, cuicatecos, etc.) Ademais, a petición dun grupo de mulleres sensibilizadas cos asasinatos acontecidos en Ciudad Juárez, os escritores participantes, abandeirados pola Premio Nobel de Literatura, Nadine Gordimer, asinamos un manifesto de denuncia para que as autoridades mexicanas tomen cartas no asunto e leven o antes posible á Xustiza ós responsables de tan macabros crimes.

Eduardo Eiroa | cee

Xunto a Mario Vargas Llosa, José Saramago ou Carlos Fuentes, haberá en México escritores galegos. Mañá empezará na capital dese país un congreso internacional de escritores no que estarán representados Luis González Tosar, Elena Villar, Xesús Rábade Paredes e Modesto Fraga Moure. Todos eles viaxan ó outro lado do Atlántico como membros do Pen Clube de Galicia e co desexo de que a literatura galega deixe de ser unha descoñecida fóra da comunidade autónoma.
- ¿Cales son os obxectivos Pen Clube de Galicia? -O Pen ten como papel dar a coñecer a literatura galega a nivel mundial. A xente segue pensando que literatura galega é a que se escribe en castelán desde Galicia, como Cela ou Valle, e iso é o que estamos intentado cambiar.
- ¿Que se sabe fóra de Galicia do que se escribe aquí? -É un coñecemento moi limitado. Sábese de Manuel Rivas, de Suso de Toro, pero moitos lectores pensan que eles escriben en castelán. Os libros tradúcense moi rápido e así é máis difícil.
- ¿Que mercado ten hoxe en día a literatura galega? -O portugués é o natural, pero hai que ir pouco a pouco. Aínda queda xente, sobre todo en Sudamérica, que non entende que escribamos en galego tendo unha lingua como o español da que se sinten orgullosos.
- ¿Como se pode promocionar a lingua desde o Pen? -En congresos como o de México temos boas opcións. O malo é que estas citas están moi saturadas e non é doado chegar á xente. Nós tamén trouxemos a homes como Sábato ou Saramago a Galicia para que vexan que aquí tamén se escribe e que hai unha cultura propia. Dentro das actividades do Xacobeo 2004 faremos tamén un encontro de escritores no Camiño e virán a Galicia autores de todo o mundo co mesmo obxectivo.
- Hoxe en día, ¿que pensa a xente que é a literatura galega? -Para moitos segue sendo Rosalía de Castro e Castelao. Aínda non temos peso literario pese a que hai grandísimos escritores. Xente como Suso de Toro ou Rivas traspasan algo as fronteiras porque eles están vencellados a medios de comunicación cos que poden chegar ó público, pero neles escriben en castelán. Hoxe en día o futuro da difusión da literatura pasa moito polo papel que xogan os grandes medios de difusión. Con eles podes ter 100.000 lectores nun día, algo que non é fácil cun libro.)

Berrar e repudiar. Recitar na vez de chorar. Erguer a voz sen medo a esixir responsabilidades a quen as ten, que os hai e non son poucos, sen obviar nin esquecer o tacto necesario e afectivo que a ocasión, non por reiterada sorpresiva precisaba; fundamentalmente para coas xentes, homes e mulleres do mar, e da terra, e do ar, porque aquí non se salva nin Deus, claro.E así, baixo estas premisas, o acto, como digo, foi un berro á desidia, á descoordinación, ó histórico abandono que o noso país padece e vive desde sempre. A confirmación e a reafirmación de que non pintamos nada, de que imos e vimos co vento, coa marea, de que calquera día de calquera ano chegaremos incluso a ir polo mar abaixo. Con chapapote ou sen el, como un barco sen rumbo, sen navegación precisa. Non hai timón, nin remos, e así custa guiar a nave pola costa. Nin sequera chega con orientarse co cada vez máis imperceptible son que emite o bruar da vaca de Fisterra, a mesma que hai a penas uns anos, ¡curiosidades do destino! a Autoridade Portuaria da Coruña quixo facer pasar a mellor vida. E abofé o que ofixo. Pero non a silenciaron de todo, non.
Ducias de buguinas
Por alí apareceron o día 26 máis ducias de buguinas como a vaca de Fisterra coa palabra precisa para berrar un Nunca Máis repleto de carraxe, armados con vertos e sintagmas, con adxectivos e pronomes. Sen mascarillas nin lubas oficiais, pero con palabras como remos e poemas por timóns.
Velaí estaban Darío X. Cabana, Xavier Alcalá, David Otero, María Victoria Moreno, Luis G. Tosar, Helena Villar, Bieito Iglesias, Alexandre Nerium, Rábade Paredes, Fernández Abella, Concha Blanco, Roberto Traba, Marilar Aleixandre, X. María Dobarro, Gonzalo Navaza, Benxamín Trillo, Suso Vaamonde e o profesor Luciano Rodríguez.Tamén estiveron armando nasas os mariñeiros que quedaron traballando non choios. Alí puñan cubetas Fran Alonso, Ana Romaní, X. C. Caneiro, Modesto Hermida, Xosé R. Pena, Antón Dobao, Luz Pozo e Manuel Rivas. Outros tripulantes enrolados na república das letras que sucaron conosto esta singradura no faro fisterrán foron os contramestres Bernardino Graña e Xosé Luis Méndez Ferrín, que, ausentes na presencia física, fixeron chegar panelas con anzois empatados pola afouteza da palabra.
A costa ferida
Contra o mediodía, e cun vento que facía tremer os baixos do Centolo, co Berrón e os Coídos aínda feridos pola negrura, pechou as direccións do horizonte o mestre Xesús Alonso Montero, quen, desde a rosa dos ventos de Horacio, apuntou o roteiro a seguir e a singradura que como pobo precisamos avantar alén de prestiges
, dobres cascos e chapapotes.

La idea partió del poeta Modesto Fraga en una reunión de la directiva del club literario, cuyo presidente, Homero Aridjis, ha enviado una carta apoyo a Galicia.? El presidente del Pen Clube en la Comunidad Autónoma, Luis González Tosar, fue el encargado de presentar el acto. Junto a él se sentaron en la mesa presidencial el alcalde fisterrán, José Traba; la secretaria del Club, Elena Villar Janeiro, y Modesto Fraga. A la reunión asistieron Xesús Alonso Montero, Xavier Alcalá, Darío Xoán Cabana, Gonzalo Navaza, David Otero, María Victoria Moreno, Xesús Rábade, Marilar Aleixandre, Alexandre Nerium y Concha Blanco. Muchas plumas ausentes, como las de Manuel Rivas, Úrsula Heinze o Ana Romaní, enviaron por escrito su mensaje de adhesión.

O xoven (28) poeta fisterrán Modesto Fraga Moure fala de amor, desamor, do máis fondo da almados sentimentos íntimos (¿cales non o son?) no seu último libro, Ese estraño silencio , publicado por Follas Novas Edicións, de Santiago, e que hai xa uns meses, aló por maio, que acadou o premio AvelinoValladares de A Estrada.
O sábado pola noite, ademais, falou de todo iso en directo, ante máis de tres ducias de amigos e coñecidos da bisbarra -entre eles, o colega Alexandre Nerium- que non quixeron perderse a presentación do poemario e, xa que logo, foron a velo e a escoitalo ó hotel rústico Dugium de San Salvador, en Fisterra.
O seu propietario, Ernesto Insua Olveira, foi o encargado de presentalo, aínda que non fixese falta. Juan Boullosa, secretario da asociación Arecrís, organizaba o acto. E a xente escoitaba. Debeulle de gustar, porque ó remate compraron unha morea de exemplares e pedíronlle que llos firmara.
Modesto está agora preparando un novo libro, xa volto do seu exilio laboral en Tenerife. Chamarase Caderno rodiniano e tratará sobre o paso do tempo e a súa experiencia, íntima tamén, nas illas Canarias.